Quy định về việc Ngăn chặn Tái phạm được Luật hóa trong Luật Thương mại điện tử và Văn bản Hướng dẫn thi hành

Luật thương mại điện tử (TMĐT) được ban hành ngày 10 tháng 12 năm 2025, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2026 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP ngày 30 tháng 6 năm 2026 quy định chi tiết một số điều của Luật TMĐT, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2026 (Nghị định 248) lần đầu tiên luật hóa nguyên tắc “ngăn chặn tái phạm” (stay-down) đối với các vi phạm trong giao dịch thương mại trên môi trường số.

Trước đây, quy định về trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian là theo hướng thụ động, cụ thể là chỉ khi nào được thông báo về hành vi vi phạm từ thì mới có nghĩa vụ gỡ bỏ nội dung vi phạm (notice and take-down). Luật TMĐT và Nghị định 248 đã đưa ra quy định trách nhiệm của chủ quản nền tảng TMĐT theo hướng chủ động, cụ thể là trách nhiệm ngăn chặn hành vi vi phạm không tái phạm (notice and stay-down). Trên thực tế, tình trạng tái vi phạm xảy ra rất phổ biến và với tần suất cao đối với hoạt động TMĐT. Ngay sau khi bị gỡ bỏ, ngăn chặn truy cập đến nội dung vi phạm, các bên vi phạm thường dễ dàng đưa lại chính đối tượng vi phạm lên nền tảng TMĐT đó bằng một tài khoản khác. Do đó, chủ thể quyền phải lặp lại quy trình yêu cầu xử lý vi phạm nhiều lần cho cùng một đối tượng vi phạm.

Vì vậy, việc đưa vào quy định về trách nhiệm chủ động của chủ quản nền tảng TMĐT(notice and stay-down) là điểm tiến bộ lớn, có ý nghĩa quan trọng, giảm thời gian, công sức, chi phí cho chủ thể quyền trong việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) của mình trên môi trường số. Quy định này cũng góp phần tạo ra sự yên tâm cho chủ thể quyền, tạo ra môi trường TMĐT an toàn hơn.

Tóm tắt một số nội dung liên quan đến notice and stay-down

Theo Luật TMĐT và Nghị định 248, chủ quản nền tảng TMĐT trung gian có trách nhiệm kiểm duyệt nội dung thông tin về hàng hóa, dịch vụ do người bán khởi tạo trước khi cho phép hiển thị trên nền tảng để phòng chống mua bán hàng hóa, dịch vụ trái phép, hàng giả, hàng xâm phạm quyền SHTT, hàng hóa nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ;
Nghị định 248 quy định thêm: chủ quản nền tảng TMĐT có trách nhiệm cập nhật từ khóa theo khuyến cáo từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền và lọc thông tin theo từ khóa trước khi thông tin hàng hóa, dịch vụ hiển thị trên nền tảng TMĐT;
Trách nhiệm này nghiêm ngặt hơn đối với chủ quản nền tảng TMĐT trung gian có chức năng đặt hàng trực tuyến là nền tảng số lớn, cụ thể là yêu cầu chủ thể này phải có hệ thống rà soát, cảnh báo, gỡ bỏ tự động thông tin hàng hóa, dịch vụ vi phạm pháp luật; có biện pháp ngăn chặn các hành vi tái phạm, bao gồm các hành vi vi phạm điều kiện hoạt động và điều kiện giao dịch của nền tảng TMĐT đã bị nền tảng TMĐT xử lý mà lại tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm đó.

Trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ TMĐT

Ngoài quy định mới về notice and stay-down, Luật TMĐT và Nghị định 248 cũng quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ TMĐT như:

Tổ chức cung cấp dịch vụ hạ tầng kỹ thuật hỗ trợ TMĐT có trách nhiệm thực hiện ngăn chặn hành vi vi phạm trong thời hạn 24 giờ kể từ thời điểm nhận được yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
Tổ chức cung cấp dịch vụ logistics hỗ trợ TMĐT có trách nhiệm thực hiện tạm dừng cung cấp dịch vụ trong thời hạn 24 giờ kể từ thời điểm nhận được yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
Tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, dịch vụ trung gian thanh toán có trách nhiệm thực hiện gỡ bỏ nền tảng có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc vi phạm pháp luật trong thời hạn 24 giờ kể từ thời điểm nhận được yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Vấn đề cần được hướng dẫn cụ thể và khuyến nghị cho chủ thể quyền

Quy định về trách nhiệm lọc từ khóa của chủ quản nền tảng TMĐT theo Nghị định 248 như sau: “cập nhật từ khóa theo khuyến cáo từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền và lọc thông tin theo từ khóa…”. Như vậy, theo quy định này, một câu hỏi được đặt ra là trách nhiện của chủ quản nền tảng TMĐT chỉ giới hạn ở việc lọc từ khóa đã cập nhật theo khuyến cáo từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền chứ không bắt buộc tự mình phải lọc các từ khóa khi không có khuyến cáo từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền?
Ngoài ra, vấn đề chưa rõ là cơ quan nhà nước có thẩm quyền khuyến cáo theo hình thức nào, quy trình nào, khuyến cáo sau mỗi vụ việc vi phạm cụ thể hay có sự tập hợp và gửi khuyến cáo chung? Thêm vào đó, đối với các từ khóa đã rõ ràng vi phạm từ vụ việc thực tế mà chủ quản nền tảng TMĐT đã biết từ vụ việc xâm phạm SHTT ở một nền tảng TMĐT khác nhưng chưa có khuyến cáo từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì chủ quản nền tảng TMĐT có nghĩa vụ tự động lọc thông tin không?
Một vấn đề nữa là, các từ khóa dẫn đến nội dung giống hệt nội dung vi phạm hay các từ khóa dẫn đến nội dung “tương tự”, “tương ứng” với nội dung vi phạm đến mức vẫn coi là vi phạm có bắt buộc chủ quản nền tảng TMĐT phải đưa vào danh sách lọc hay không?

Trong khi cần thêm hướng dẫn cụ thể, chủ thể quyền nên áp dụng quy định mới mang tính chủ động này, cụ thể là phối hợp, chủ động cung cấp cho chủ quản nền tảng TMĐT các từ khóa để yêu cầu lọc thông tin ngăn chặn vi phạm nhằm xử lý vi phạm triệt để.

Nếu Quý khách có nhu cầu hỗ trợ thêm về vấn đề nêu trên, xin vui lòng liên hệ với chúng tôi theo địa chỉ e-mail hanoi@duongtran.vn.