Một số thay đổi quan trọng trong việc thực thi quyền sở hữu công nghiệp bằng biện pháp hành chính theo Nghị định số 186/2026/NĐ-CP

Giới thiệu

Ngày 26/5/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 186/2026/NĐ-CP (“Nghị định 186”), sửa đổi Nghị định số 99/2013/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 126/2021/NĐ-CP và Nghị định số 46/2024/NĐ-CP (“Nghị định 99”), quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp. Nghị định 186 sẽ có hiệu lực từ ngày 15/7/2026.

Nghị định 186 được ban hành chủ yếu nhằm điều chỉnh Nghị định 99 cho phù hợp với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, có hiệu lực từ ngày 1/4/2026 (“Luật sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ”), và để phản ánh sự tái cơ cấu của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước gần đây. Các sửa đổi này đưa ra các biện pháp khắc phục hậu quả mới đối với hành vi xâm phạm tên miền, làm rõ và mở rộng thẩm quyền xử lý vi phạm, tăng mức phạt tiền tối đa mà một số cơ quan xử lý vi phạm hành chính được áp dụng, và đơn giản hóa một số yêu cầu về thủ tục.

Bài viết này tóm tắt những thay đổi đáng chú ý nhất theo Nghị định 186.

Một số sửa đổi đáng chú ý

1.Biện pháp khắc phục hậu quả mới đối với hành vi xâm phạm tên miền

Nghị định 186 đưa ra biện pháp chặn truy cập đối với tên miền xâm phạm như một biện pháp khắc phục mới và quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan liên quan:

Nghĩa vụ chặn truy cập: Trong vòng năm (5) ngày kể từ ngày nhận được quyết định xử phạt, doanh nghiệp viễn thông phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật cần thiết để ngăn chặn truy cập đối với tên miền xâm phạm tại Việt Nam, và phải gửi báo cáo bằng văn bản về kết quả cho cơ quan ban hành quyết định trong vòng 10 ngày kể từ khi hoàn thành việc chặn.
Thu hồi tên miền: Bộ Khoa học và Công nghệ (Trung tâm Internet Việt Nam – VNNIC), phối hợp với nhà đăng ký tên miền quốc gia “.vn”, có trách nhiệm thu hồi các tên miền quốc gia Việt Nam “.vn”. Các nhà đăng ký tên miền quốc tế và New gTLD Registries hoạt động tại Việt Nam có trách nhiệm thu hồi các tên miền quốc tế.
Nghĩa vụ báo cáo: Các nhà đăng ký tên miền và New gTLD Registries tại Việt Nam phải thông báo cho chủ thể đăng ký tên miền liên quan về việc thu hồi, thực hiện các thủ tục thu hồi, và gửi báo cáo bằng văn bản cho người ban hành quyết định xử phạt và cho VNNIC.

2.Thẩm quyền xử lý vi phạm mới và được mở rộng

Nghị định 186 có những thay đổi đáng kể đối với các cơ quan và cá nhân có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp.

Chủ thể có thẩm quyền mới được chỉ định: Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam (Cục SHTT), Trưởng các Đoàn kiểm tra chuyên ngành sở hữu công nghiệp do Cục trưởng Cục SHTT thành lập được chính thức chỉ định là những cá nhân có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp.
Sửa đổi này phản ánh việc tái cơ cấu gần đây của các cơ quan hành chính Việt nam, theo đó Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ trước đây — cơ quan thực thi chính trong lĩnh vực này — đã bị giải thể. Các sửa đổi này nhằm đảm bảo tính liên tục trong công tác thực thi, không bị gián đoạn.
Làm rõ thẩm quyền của các đoàn thanh tra của bộ: Bên cạnh các cơ quan thực thi hiện có, Nghị định 186 làm rõ thẩm quyền xử phạt của Trưởng các Đoàn kiểm tra chuyên ngành do Bộ trưởng các bộ quản lý ngành, lĩnh vực liên quan thành lập. Ví dụ, ngoài công chức hải quan, Trưởng các Đoàn kiểm tra chuyên ngành do Bộ trưởng Bộ Tài chính (bộ quản lý của cơ quan hải quan) thành lập hiện nay có thẩm quyền xử phạt các hành vi vi phạm liên quan đến nhập khẩu, quá cảnh và vận chuyển hàng hóa trong địa bàn hoạt động hải quan.
Mở rộng thẩm quyền của công an: Công an và Trưởng các Đoàn kiểm tra chuyên ngành của công an do Bộ trưởng Bộ Công an thành lập được trao thẩm quyền mở rộng để xử phạt các hành vi vi phạm cụ thể sau đây:

Sửa chữa, tẩy xóa làm sai lệch nội dung văn bằng bảo hộ hoặc tài liệu chứng minh quyền sở hữu công nghiệp;
Lừa dối khách hàng trong việc giao kết và thực hiện hợp đồng dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc ép buộc khách hàng trong việc giao kết và thực hiện hợp đồng dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp;
Tiết lộ thông tin chưa được phép công bố của cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan đến quá trình tiếp nhận, thẩm định, xử lý các loại đơn đăng ký, khiếu nại, yêu cầu xử lý vi phạm về sở hữu công nghiệp; và
Vi phạm nghiêm trọng trong khi hành nghề dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp, gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước hoặc xã hội.

3.Tăng mức phạt tiền tối đa do cá nhân có thẩm quyền xử phạt áp dụng

Nghị định 186 nâng mức phạt tiền tối đa mà các cá nhân có thẩm quyền xử phạt được áp dụng. Một số mức tăng đáng chú ý gồm:

Đội trưởng Đội Quản lý thị trường: từ 25 triệu đồng lên 75 triệu đồng;
Chi cục trưởng Chi cục Hải quan: từ 25 triệu đồng lên 125 triệu đồng; và
Giám đốc Công an cấp tỉnh: từ 50 triệu đồng lên 250 triệu đồng.

4.Làm rõ thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính

Nghị định 186 quy định rõ rằng thanh tra viên, thành viên đoàn thanh tra và công chức của cơ quan thanh tra khi thực hiện thanh tra trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp có quyền lập biên bản vi phạm hành chính.

5.Làm rõ yêu cầu về hình thức và thời hạn rõ ràng hơn

Nghị định 186 làm rõ các yêu cầu về hình thức, qua đó giảm bớt vướng mắc về thủ tục cho chủ thể quyền khi yêu cầu thực hiện các biện pháp xử lý vi phạm hành chính, và đưa ra các thời hạn xử lý rõ ràng hơn:

Đơn giản hóa yêu cầu về Giấy ủy quyền: Giấy ủy quyền hiện có thể được nộp dưới dạng bản sao có chứng thực (chứng thực từ bản chính), thay vì phải nộp bản chính như yêu cầu trước đây. Việc làm rõ quy định này giảm bớt gánh nặng hành chính cho chủ thể quyền và đại diện của họ trong quá trình xử lý vi phạm.
Thời hạn hoàn trả tiền phạt: Trường hợp quyết định xử phạt hành chính bị sửa đổi, hủy bỏ hoặc thay thế theo hướng làm phát sinh nghĩa vụ hoàn trả tiền phạt, việc hoàn trả phải được thực hiện trong vòng 15 ngày kể từ ngày ban hành quyết định sửa đổi, hủy bỏ hoặc thay thế. Quy định này tạo sự chắc chắn pháp lý cao hơn cho các bên đã nộp tiền phạt theo các quyết định sau đó được sửa đổi theo hướng có lợi cho họ.

Khuyến nghị thực tiễn dành cho chủ thể quyền sở hữu công nghiệp

Đã có các biện pháp khắc phục hậu quả mạnh mẽ hơn và thời hạn rõ ràng hơn với việc xử lý hành vi xâm phạm quyền đối với tên miền. Nếu tên miền bị xâm phạm, chủ thể quyền có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định xử phạt bao gồm các biện pháp chặn truy cập và thu hồi tên miền. Doanh nghiệp viễn thông và các nhà đăng ký tên miền có nghĩa vụ pháp lý phải tiến hành các biện pháp trong thời hạn quy định.
Việc giải thể Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ (MOST) đã có cơ quan thẩm quyền thay thế đối với việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp. Chủ thể quyền có thể gửi các yêu cầu xử phạt vi phạm hành chính đến Cục trưởng Cục SHTT trong thời gian tới.
Việc tăng đáng kể mức phạt tiền tối đa do cơ quan quản lý thị trường, hải quan và công an áp dụng phản ánh lập trường xử lý vi phạm mạnh mẽ hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của các cơ quan này.
Việc làm rõ các yêu cầu về hình thức giúp giảm bớt vướng mắc về thủ tục. Chủ thể quyền và đại diện của họ hiện có thể nộp bản sao có chứng thực của Giấy ủy quyền trong các thủ tục xử lý vi phạm hành chính.

Kết luận

Nghị định 186 hiện đại hóa khung pháp lý về xử lý vi phạm hành chính đối với quyền sở hữu công nghiệp tại Việt Nam, khắc phục các khoảng trống về nội dung được Luật sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ xác định, đồng thời phản ánh các thay đổi về cơ cấu tổ chức phát sinh từ việc tái cơ cấu gần đây của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước. Các sửa đổi này tạo cơ sở pháp lý rõ ràng và vững chắc hơn cho việc thực thi quyền sở hữu công nghiệp thông qua các biện pháp hành chính.

Các chủ thể quyền sở hữu công nghiệp cần tìm hiểu về các quy định về xử lý vi phạm đã được cập nhật và xem xét liệu các chiến lược xử lý vi phạm hiện tại có cần được rà soát lại khi thẩm quyền, biện pháp khắc phục hậu quả và quy định về thủ tục mới được Nghị định 186 đưa ra, có hiệu lực từ ngày 15/7/2026.

Bản tin này cung cấp thông tin cập nhật chung và không cấu thành ý kiến tư vấn pháp lý cụ thể. Để biết thêm thông tin, vui lòng liên hệ: hanoi@duongtran.vn.